🧠 Otizm Belirtileri ve Aşırı Ekran Maruziyeti: Farklar ve Ortak Noktalar

❓ Son yıllarda ebeveynlerin en büyük kaygılarından biri, çocuklarının aşırı ekran maruziyeti nedeniyle otizm benzeri belirtiler gösterip göstermediğidir. Unutulmamalıdır ki, otizm bir nörogelişimsel farklılıktır ve bir hastalık ya da ekran kullanımının sonucu değildir; ancak ekranlar bazı gelişimsel gecikmeleri taklit edebilir.

❓Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) ile aşırı ekran maruziyetinin etkileri arasındaki en belirgin farklar‼️

, belirtilerin başlama zamanı ve niteliğidir. Otizm Spektrum Bozukluğu'nun belirtileri genellikle erken başlangıçlıdır; 12-18 aylıktan itibaren gözlemlenir ve süreklilik gösterir. OSB'nin temel belirleyicileri arasında göz teması, isme tepki ve ortak dikkatte kalıcı yetersizlik ile birlikte empati eksikliği ve karşılıklı sosyal etkileşim kurmada zorluk esastır. Buna karşılık, aşırı ekran maruziyetinin etkileri ise sonradan gelişir; ekran kullanımının artmasıyla başlar ve ekran kısıtlandığında bu etkiler genellikle azalma eğilimi gösterir. Bu durumda çocukta göz teması potansiyel olarak mevcuttur ancak azalmıştır ve sosyal ilgi temelde var olsa da, çevresel uyaran eksikliği nedeniyle azalmış olarak gözlemlenebilir.

🧩 Ortak Belirtiler (Karışıklığa Neden Olanlar)
Hem OSB'de hem de yoğun ekran maruziyeti yaşayan çocuklarda şu davranışlar gözlemlenebilir, bu da ayrımı zorlaştırır:

Dil Gecikmesi: Karşılıklı konuşma başlatma ve sürdürme zorluğu.

İsime Tepki Vermeme: Çevreye olan aşırı ilgi veya dalgınlık nedeniyle çağrıldığında duymazdan gelme.

Tekrarlayıcı Davranışlar (Stiming): Sallanma, el çırpma gibi kendini regüle etme çabaları.

Duyusal Hassasiyet: Yüksek sese veya ani hareketlere karşı aşırı tepki gösterme.

📌 Önemli Not
Eğer çocuğunuzda göz teması, isme tepki ve parmakla işaret etme gibi sosyal iletişim temelleri zayıfsa ve bu durum ekran kısıtlamasına rağmen kalıcı ise, bir uzmana başvurmak önemlidir.

Ekran kısıtlaması, tanı ne olursa olsun, sosyal ve duygusal gelişimi desteklemenin ilk adımı olmalıdır. 2 yaş altındaki çocukların ekranla hiç tanışmaması, 2-5 yaş arasındaki çocukların ise uzman önerisi doğrultusunda (genellikle günde 1 saatten az) kontrollü kullanması tavsiye edilir.